Narrenturm to jedno z najbardziej niezwykłych muzeów Wiednia. Ten zabytkowy, okrągły budynek na terenie Starego Szpitala Ogólnego został wzniesiony w XVIII wieku jako pierwsza europejska instytucja psychiatryczna i dziś mieści kolekcję patologiczno-anatomiczną Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu.
Wizyta nie jest dla osób o słabych nerwach: na wystawie prezentowane są między innymi ludzkie szczątki. Z szacunku dla zmarłych, fotografowanie jest surowo zabronione, a zdjęcia są monitorowane. Zdjęcia wykorzystane w tym miejscu zostały udostępnione dzięki uprzejmości Narodowego Muzeum Historycznego (NHM).
Narrenturm został zbudowany w 1784 roku za panowania cesarza Józefa II – jako pierwsza instytucja w Europie, służyła wyłącznie do opieki medycznej nad osobami chorymi psychicznie. Nazwa „Narrenturm” (Wieża Głupców) pochodzi od tego pierwotnego przeznaczenia i do dziś pozostaje w wiedeńskiej mowie, mimo że budynek nie jest już instytucją. Ta imponująca, okrągła konstrukcja została zaprojektowana przez architekta Josefa Gerla. Została osobiście sfinansowana przez cesarza – co stanowi wyraz reform Józefa w systemie opieki zdrowotnej. Obecnie wieża jest zabytkiem i należy do Uniwersytetu Wiedeńskiego.
Już w XIX wieku budynek uznano za nieodpowiedni do pierwotnego przeznaczenia. Od 1866 roku służył on innym celom – na przykład jako magazyn, warsztat, a później jako mieszkanie dla pracowników Szpitala Ogólnego. Dopiero w 1971 roku do wieży wprowadziło się Federalne Muzeum Patologii i Anatomii, które w 2012 roku zostało włączone do Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu jako kolekcja zbiorów patologii i anatomii.
Kolekcja – medyczna, historyczna i emocjonalna
Dziś kolekcja prezentowana jest na całkowicie odnowionym parterze Narrenturm (Wieży Głupców). 19 tematycznych sal pozwala zapoznać się z historią medycyny i patologii. Kolekcja ekspozycyjna obejmuje ponad 50 000 obiektów – w tym mokre preparaty, szkielety, modele woskowe, podręczniki i instrumenty historyczne. Wystawa ma na celu przyciągnięcie nie tylko lekarzy, ale także zainteresowanych laików i uczniów szkół.
Szczególnie imponująca jest prezentacja kolekcji w dawnych celach wieży. Tematyka obejmuje zarówno ogólne procesy chorobowe, takie jak infekcje czy guzy, jak i patologię poszczególnych narządów. Prezentację uzupełnia stacja rzeczywistości rozszerzonej, grafiki ścienne i elementy interaktywne.
Niektóre z eksponatów mają ponad 200 lat i zostały przygotowane zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi dotyczącymi prezentacji ludzkich eksponatów. Prezentacja celowo zachowuje obiektywizm i unika jakiejkolwiek formy sensacji.
Motywem przewodnim wizyty w Narrenturm jest pełne szacunku traktowanie eksponowanych ludzkich eksponatów. W związku z tym fotografowanie i filmowanie jest surowo zabronione. Zakaz ten jest regularnie ogłaszany za pomocą komunikatów nadawanych przez głośniki i monitorowany przez system kamer. Zdjęcia pokazane w tym artykule zostały wykonane za wyraźną zgodą. Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu udostępnione.
Narrenturm to budynek o silnej prezencji: masywna, okrągła konstrukcja z pięcioma kondygnacjami, 28 celami na każdej kondygnacji i centralną osią („cięciwą”) wciąż odzwierciedla jej pierwotne przeznaczenie. Wygląd zewnętrzny został zbliżony do pierwotnego podczas renowacji – w tym rozbiórki późniejszych przeróbek.
Oprócz wystawy stałej odbywają się regularnie zmieniające się wystawy specjalne. Na parterze znajduje się również niewielki sklepik muzealny. Ponadto, niektóre pomieszczenia w budynku można wynająć na imprezy.
Ciekawostka: w Narrenturm wdrożono projekt na rzecz bioróżnorodności miejskiej. Celem jest stworzenie nowych siedlisk dla chronionych gatunków zwierząt, takich jak nietoperze i pustułki, na obszarach miejskich. W tym celu na budynku zainstalowano skrzynki lęgowe – w ścisłej współpracy z Federalnym Urzędem Ochrony Zabytków, Uniwersytetem Wiedeńskim oraz Wiedeńskim Departamentem Ochrony Środowiska (MA 22). Projekt jest finansowany ze środków Funduszu na rzecz Bioróżnorodności Unii Europejskiej (NextGenerationEU).
| dzień | Godziny otwarcia |
|---|---|
| Środa | 10:00 – 17:00 |
| Czwartek | 10:00 – 17:00 |
| Piątek | 10:00 – 17:00 |
| Sobota | 10:00 – 17:00 |